De filosoof als rebel

Felix & Sofie: dinsdag 19 maart 2019

De Brexit, de opkomst van de gele hesjes, grote klimaatmarsen, #metoo; binnen onze cultuur zijn oproepen tot verzet alom vertegenwoordigd. In zijn aanval op het (Duits) idealisme schreef Marx ooit zijn inmiddels welbekende woorden: ‘de filosofen hebben de wereld tot dusver slechts geïnterpreteerd; nu komt het erop aan haar te veranderen’.

De 21ste-eeuwse mens lijkt goed naar Marx te hebben geluisterd, ondanks de vele kritieken op Marx’ niet uitgekomen utopische dromen. Men verlangt naar een betere toekomst en blijft pogen verandering af te dwingen. Maar hoe komt daadwerkelijke verandering precies tot stand? Wordt zij gestuurd door onvrede of door idealisme? En welke rol is er nog weggelegd voor filosofische utopieën?

In het denken over (de noodzaak van) verandering lijkt de hedendaagse filosofie afscheid te hebben genomen van totale systemen, vaststaande boodschappen over wat goed of slecht is, dan wel klinkklare ideeën over hoe een maatschappij ingedeeld moet worden. Ook erkent zij dat het intellect niet langer voldoende is om de mens in beweging te zetten. Zo is het grootste deel van de wetenschappers er bijvoorbeeld al meer dan veertig jaar over eens dat we iets moeten doen aan klimaatverandering, maar komt de mens nu pas, langzamerhand, in beweging.

Hoe moeten zulke fenomenen geduid worden? Binnen een herzien materialisme, beter bekend onder de noemer new materialism, wordt verandering complexer gedacht. Deze stroming beschouwt de wereld als een groot netwerk waarin tal van elementen, bepaalde ‘effectjes’ teweegbrengen. Onderling vechten zij uit hoe de totaliteit zich door-ontwikkelt. De werking van de wereld wordt daarmee nóg serieuzer genomen dan in Marx’ materialisme, maar betekent dit ook dat het geluid van de intellectueel, als slechts één enkel elementje, zachter moet worden?

Wat blijft er dan over van theoretische oproepen en filosofische dromen? En hoe moet de filosoof zich verhouden tot wereldlijk verzet om effect te hebben? Moet zij wederom utopisch durven denken, of brengt dat op den duur enkel catastrofes tot stand, zoals in het geval van het gerealiseerde Marxistische communistische ideaal? Rest de filosoof dan slechts de taak om als kluizenaar, teruggetrokken in een studeerkamertje, enig grip te krijgen op de complexe zaak? Wat blijft er dan over van een filosofisch verlangen naar een betere toekomst en de wil om ideeën te realiseren? Tijdens dit Felix & Sofie programma zullen wij ons bezig houden met dergelijke vragen en de filosofische rebel en haar potentiële daadkracht onder de loep nemen.

Dit programma is een samenwerking met de 4de Performance Philosophy Bennial: Intervention! Intoxication?

Sprekers

Ivana Ivkovic is eigenaar van NoWishfulThinking. De ‘missie’ van dit bureau is om filosofie onder de aandacht te brengen bij een breed publiek, omdat ze stellig overtuigd is dat filosofie een plaats heeft – en moet hebben – in het publieke leven. In 2009 was ze visiting scholar aan The New School for Social Research te New York. Momenteel bereid ze een dissertatie voor op gebied van politieke filosofie.

Henk Oosterling is universitair docent filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ook was hij Nederlands kampioen Japans zwaardvechten. In zijn boek (2016) Waar geen wil is, is een weg propageert hij het ‘intercultureel doendenken’. Hij beschrijft de oosterse en westerse bronnen van de filosofie die hij al jaren onderwijst en wil ons laten zien hoe alles samenhangt en uit elkaar voortvloeit - van Japanse krijgskunst en sociale media tot goedkope sperzieboontjes uit Afrika. In Rotterdam past Henk Oosterling zijn zienswijze toe op zijn educatieve projecten, waarvoor hij de Erasmus Lof der Zotheid-speld ontving.

Eva Rovers is auteur van de veelgeprezen biografieën De eeuwigheid verzameld, Helene Kröller-Müller (1869-1939) en BOUD. Het verzameld leven van Boudewijn Büch. Vorig jaar publiceerde zij Ik kom in opstand, dus wij zijn, een vlammend betoog over opstand in digitale tijden. Onlangs verscheen haar nieuwe boek over opstand: Practivisme. Een handboek voor heimelijke rebellen (uitgeverij Prometheus).

Programma en moderatie: Kamiel Feiertag & Floris van den Burg

Tickets

Tickets zijn nu ook online verkrijgbaar. Koop alvast een kaartje om verzekerd te zijn van een plek!

2379 / Laatst gewijzigd: 17-Maa-2019

Felix & Sofie

elke derde dinsdag van de maand

19 maart 2019
Aanvang: 20.00 uur

Toegang: 7,50 euro (student/stadspas 6,50 euro).

Perdu, Kloveniersburgwal 86
Kloveniersburgwal 86
Amsterdam

Organisatie: Redactie Felix & Sofie

Voeg dit programma toe
aan je electronische agenda.