Varkenswil en mensenrechten - met Patty Pontier, Bram Bos, Dominiek Hoens, Leon Heuts

Felix & Sofie: dinsdag 12 april 2005

De wereld is een schouwtoneel. Elk speelt zijn rol en krijg zijn deel. Niet alleen mensen, maar ook varkens, insecten en zelfs planten bevolken het theater dat onze wereld is. Een avond over de eigen agenda van beesten en over de vraag of mensenrechten wel voor de mensen zijn. Over toneel, technologie en ethiek. Over het goede in systemen en het kwaad volgens Alain Badiou.

Let op: Felix & Sofie zijn verhuisd.
Vanaf 11 januari 2005 vindt het filosofische café plaats in De Twentsche Club in Amsterdam aan de Gravenstraat 10. Dat is achter de Nieuwe Kerk op de Dam. Iedere tweede dinsdag van de maand.

19.00 - De Twentsche Club gaat open

Gelegenheid om lekker vooraf een cappuccino te drinken.

20.00 - Filosofie op het toneel?

In Proust, Op zoek naar de verloren tijd, een voorstelling van het Rotheater, worden de zintuigen en de geest beroerd. Maar filosofie op het toneel, kan dat? Column door actrice en bijna-filosofe Patty Pontier.

20.15 - Varkens, insecten, planten en technologie - Interview met Bram Bos

Net als mensen willen dieren en planten nog wel eens slaags raken met technologische systemen. Levende wezens hebben immers zo hun eigen doeleinden. Technici reageren daar nog wel eens op door een strategie te kiezen die dieren en planten dwingt te doen wat zij willen.
Bram Bos argumenteert dat die strijd tussen techniek en levende wezens helemaal niet nodig is. In Een kwestie van beheersing werkt hij de theorie uit dat de orde in technologische systemen op structureel verschillende manieren kan worden gerealiseerd. Hij doet dat in gesprek met verschillende auteurs uit de techniekfilosofie en het empirische techniekonderzoek, zoals Jacques Ellul, Bruno Latour en Andrew Feenberg.
Niet alleen techniek schept orde. Ook planten, insecten, varkens en mensen scheppen orde in hun omgeving, maar doen dat op een geheel eigen manier, op grond van hun eigen agenda. Bij het ontwerpen van technologische systemen kun je van die orde juist bewust gebruik maken, maar vanzelf gaat niet. De interesse van een levend wezen loopt immers niet per definitie synchroon met die van het systeem.
Als filosoof bespreekt Bram Bos de rol van varkens, virussen en boeren in de varkenssector aan de hand van de varkenspestepidemie van 1997, een systeemcrisis van jewelste. De rol van planten, insecten, boeren en grote multinationals analyseert hij aan de hand van de diverse manieren waarop je met ongewenste organismen op akkers en in kassen kunt omgaan.
Of levende wezens bijdragen aan de orde die wij wensen, of er juist afbreuk aan doen, hangt volgens Bos af van structurele keuzes die we zelf maken. Daarbij is het creëren van speelruimte en het welbewust afzien van dwang net zo’n valide strategie als het middels steeds verder verfijnde techniek onder controle houden van diezelfde wezens.
Bram Bos (1968), filosoof en bioloog, is onderzoeker transitieprocessen in de veehouderij aan de UvA en procesondersteuner en onderzoeker bij vernieuwingsprojecten in de veehouderij binnen Wageningen UR. Sinds kort is hij tevens deelraadslid voor GroenLinks in Amsterdam Oud Zuid. Hij is de auteur van Een kwestie van beheersing. Over de rol van planten, dieren en mensen in technologische systemen (Amsterdam, De vliegende beer, 2004)
Interview: Rinus Vermuë

21.00 - Pauze

21.15 - Goede filosofie, slechte filosofie

Frank en Maarten Meester kunnen het maar niet eens worden over wat deugdelijke wijsbegeerte is.

21.30 - Tegen de mensenrechten? De ethiek van Alain Badiou - debat met Dominiek Hoens en Leon Heuts

Ethische vraagstukken bepalen meer dan ooit de koers van het politieke en wetenschappelijke debat. Met zijn onlangs in het Nederlands vertaalde boek De ethiek. Essay over het besef van het Kwaad mengt de Franse filosoof Alain Badiou (193&) zich op een dwarse wijze in de discussie. Badiou zet vraagtekens bij de gemakzuchtige aannames die achter de huidige ethische trend schuilgaan. Hij hekelt de verschijningsvormen van de 'ethische ideologie': de doctrine van de mensenrechten, de 'humanitaire inmenging', het slachtofferisme en het cultureel relativisme. Hij betoogt dat een ethiek die uitgaat van een universeel Subject en een evident Kwaad een weerzinwekkende vorm van 'westerse' zelfingenomenheid legitimeert.
Badiou plaatst daar een alternatieve opvatting van het ethische tegenover: een ethiek van 'trouw' aan 'waarheden' (in politiek, kunst, wetenschap of liefde). Hij pleit voor een bijzondere vorm van universalisme, die vasthoudt aan de idee van het Goede als horizon van de oordeelsvorming en zich verzet tegen het nihilisme van het absolute Kwaad. Het Kwaad - als terreur, verraad of rampzaligheid - kan volgens hem alleen vanuit het streven naar het Goede worden bepaald.
Wat moeten wij hiervan vinden? Snijdt Badious aanval op de mensenrechten hout? Tot wat voor een vorm van politiek engagement leidt Badious filosofische vindingrijkheid? Daarover gaan Dominiek Hoens en Leon Heuts met elkaar in gesprek.
Dominiek Hoens (1973) is een onderzoeker van de Jan van Eyck Academy in Maastricht. Als filosoof heeft hij gepubliceerd over Badiou (subject, liefde) en literatuur (Musil, Duras). Hij schrijft momenteel een boek over het liefdesbegrip bij Lacan.
Leon Heuts (1969) studeerde journalistiek en filosofie in Tilburg. Hij is redacteur van Filosofie Magazine, waarin De Ethiek van Badiou overigens onlangs besproken werd.
Gespreksleiding: Tiers Bakker

22.15 - Het einde

Maar niet heus, want de Twentsche Club blijft nog tot 1.00 uur open. Alle tijd om bij een biertje of een glas wijn knorrend verder te discussiëren.

574 / Laatst gewijzigd: 5-mei-2005

Felix & Sofie

iedere tweede dinsdag van de maand.

12 april 2005
Aanvang: ca. 19.45 uur

Toegang: gratis

De Twentsche Club (achter de Nieuwe Kerk bij de Dam)
Gravenstraat 10
Amsterdam

Organisatie: Stichting An Sich. Felix & Sofie wordt financieel ondersteund door donateurs en de VU Boekhandel.


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


Edward Craig: The Shorter Routledge Encyclopedia of Philosophy


Meindert Evers: De esthetische revolutie in Duitsland 1750-1950


Marsilio Ficino: De wereld als kunstwerk


M. van Hees & M. Verkerk (red.): Het goede leven


Reinier W. Munk: Filosofie, Jodendom, Joodse filosofie


Friedrich Nietzsche: Nagelaten fragmenten [Deel 3]


Henk E.S. Woldring: Faust & levenskunst


Slavoj Zizek: Welkom in de woestijn van de werkelijkheid