De Adorno Revival, maar waarom dan?

Felix & Sofie: dinsdag 22 september 2015

Niet minder dan vijf nieuwe vertalingen van zijn werk in de afgelopen zes jaar. Er lijkt sprake van een heuse Adorno-revival. Het begon in 2009 met zijn bekendste werk Dialectiek van de verlichting, dat hij samen met Max Horkheimer schreef. Daarna volgden Prisma’s en Zonder richtlijn (2012), vervolgens Minima Moralia (2013) en ten slotte Negatieve Dialectiek (2014).

Vanwaar deze interesse? Onze tijd lijkt te schreeuwen om verandering. Met een onafzienbare stromen van vluchtelingen en migranten, een naderend klimaatdrama, om maar wat te noemen, lijken we bij de grenzen van onze eigen systeem te zijn aan gekomen. Willen we niet ten onder gaan, dan moet het tij keren. Maar hoe? Misschien verklaart het onvermogen een duidelijk antwoord op die vraag te formuleren wel de hernieuwde belangstelling voor Adorno. Niet dat er pasklare antwoorden in zijn werk zijn te vinden. Maar wat je wel vindt is een filosoof die onverschrokken vragen stelt. Met die kenmerkende kritische houding is hij een typische denker van de Frankfurter Schule, waarvan hij samen met Max Horkheimer, Herbert Marcuse en Walter Benjamin de bekendste was. Adorno bewoog zijn geest tot aan de uiteinden van het denken. In die beweging maakt hij de beperkingen van de filosofie zichtbaar. Hij liet zien hoe ze wordt beperkt door de taal waarin ze noodzakelijkerwijze haar uitdrukking vindt. Veroordeeld tot het keurslijf van de begrippen die ze hanteert, zal ze altijd verwijderd blijven van de werkelijkheid waarmee ze wil samenvallen. Maar Adorno laat zien dat juist daarin ook haar kracht ligt. En daarin herken je, zoals Johan Hartle en Thijs Lijster mooi opmerken in hun inleiding tot De kunst van kritiek, Adorno in context (2015), het latente verlangen om de wereld niet alleen te interpreteren, maar ook te veranderen. Het is de herkenning van dat verlangen wat Adorno waarschijnlijk zo aantrekkelijk voor onze tijd maakt.


In verschillende korte lezingen en een plenair gesprek worden de populariteit en actualiteit van Adorno’s denken onder de loep genomen. Hoe is de revival te verklaren? En waarom Adorno nu? Wat kunnen we aan de hand van zijn werk zeggen over de vluchtelingenproblematiek? De ecologische catastrofe? De economische crisis, waar nooit een einde aan lijkt te komen? En kan hij ons helpen om scherper te denken over de economisering van ons denken, zoals deze zijn weerslag vindt in het oh zo verfoeide ‘rendementsdenken’? Met Thijs Lijster, Johan Hartle en Andrew Smith.



De lezing van Andrew Smith en het plenaire gesprek zijn in het Engels

De sprekers:

Thijs Lijster is als filosoof verbonden aan het Expertisecentrum Arts in Society van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij schreef de inleiding bij de zojuist verschenen essaybundel De Kunst van kritiek, Adorno in context (2015) en nam samen met Johan Hartle de redactie op zich.

Johan Hartle is als filosoof en estheticus werkzaam bij de Universiteit van Amsterdam en als adjunct professor Filosofische Esthetica aan de China Academy of Art. Samen met Thijs Lijster deed hij de redactie voor De Kunst van Kritiek, Adorno in context (2015). Eerder schreef hij mee aan De Nieuwe Duitse Filosofie (2013).


Andrew Smith doet promotie-onderzoek aan de Radboud Universiteit Nijmegen naar het werk van Adorno en Habermas. Zijn doel is het seculiere denken te versterken vanuit een kritische positie – geïnspireerd op het werk van Adorno – richting Habermas linguistische invulling van seculariteit in denken.
moderatie: Lisa Doeland.

Let Op: gewijzigde locatie:

namelijk: SSBA SALON
Leidseplein 26
Amsterdam

2228 / Laatst gewijzigd: 11-Sep-2015

Felix & Sofie

elke derde dinsdag van de maand

22 september 2015
Aanvang: 20.00 uur

Toegang: 5 euro (student/stadspas 4 euro).

SSBA Salon (Stadsschouwburg) Leidseplein 26
Leidseplein 26
Amsterdam

Organisatie: Redactie Felix & Sofie

Voeg dit programma toe
aan je electronische agenda.