Is Metafysica dood?

Felix & Sofie: dinsdag 18 februari 2014

ANDERE LOCATIE! Wij hebben inmiddels een nieuwe vaste locatie gevonden: Perdu, het literaire podium op de Kloveniersburgwal 86

Feitelijk was het Immanuel Kant die als eerste het doodsvonnis uitsprak. Zijn ‘Kritik der Reiner Vernunft´ (1781) gaf het empirisme van Hume en Locke een solide fundering, maar veegde daarmee ook in een moeite door de vaste grond onder de metafysica vandaan. De klassieke metafysica zoals we die sinds Pascal en Leibniz kenden, tuimelde in een afgrond waar ze onmogelijk ooit nog uit omhoog leek te kunnen krabbelen.
Nu liet de metafysica zich niet zonder slag of stoot naar het graf dragen. Onder het Duits Idealisme werden aan het begin van de 19de eeuw vernuftige pogingen ondernomen haar te reanimeren. Aan het infuus van Hegel begon ze zelfs weer iets van een pols te vertonen. Toch bleek die zwakke pols slechts een terminale stuiptrekking van een filosofisch patiënt die haar aanspraak op de levende waarheid aan het verliezen was.
Het waren de Neokantianen die in de tweede helft van de 19de eeuw de patiënt definitief hersendood wisten te verklaren. De echte ontologische doodsteek kwam uiteindelijk in de eerste helft van de 20ste eeuw uit de hoek van het logische positivisme. Empirische ´beulen´ als Rudolf Carnap, Otto von Neurath en Moritz Schlick voltrokken het vonnis door de kritiek van Kant te radicaliseren en de metafysica te reduceren tot een bundeling pseudovragen ontsprongen aan een verkeerde opvatting over de relatie tussen taal en werkelijkheid.
De logische positivisten hadden de afgrond waar de traditionele metafysica sinds Kant lag weg te kwijnen volgestort met beton opdat ze er nooit meer uit zou herrijzen. Het lot van de metafysica om als een voetnoot in de geschiedenis van de wijsbegeerte te eindigen leek zo bezegeld.
Hoe wonderlijk is het daarom dat de metafysica tegenwoordig springlevend blijkt en volop aan de faculteiten wordt bedreven. Nog wonderlijker is het dat haar wederopstanding plaats vindt binnen dezelfde school waar eerder de ingenieurs vandaan kwamen die het beton hadden gestort om haar voorgoed in te smoren: de analytische wijsbegeerte. Het zijn namelijk hedendaagse analytisch filosofen als David Lewis, Ted Sider en Peter van Inwagen die beweren dat een substantiële en serieuze metafysica mogelijk is.
Hebben we hier te maken met een vorm van zombiemetafysica dat we ze zo snel mogelijk weer ten grave zouden moeten dragen, of met een onverwoestbaar vitale metafysica die we haar eminente positie binnen de filosofie met onmiddellijke ingang moeten teruggeven?

20.00 – Referaten van Emanuel Rutten en Lieven Decock

Emanuel Rutten zal de positie verdedigen dat een substantiële metafysica wel degelijk mogelijk is. Hij zal ingaan op het onderwerp en de methode van een dergelijke metafysica. Daarna behandelt hij enkele gangbare bezwaren tegen de mogelijkheid van een serieuze metafysica, zoals scepticisme, sciëntisme en de vermeende onhoudbaarheid van a priori intuïties. Hij betoogt dat geen van deze bezwaren voldoende overtuigend is. Lieven Decock zal hier kritische kanttekeningen bij plaatsen en betogen dat de analytische metafysica als eerste filosofie, zoals door David Lewis en anderen wordt bedreven, problematisch is. Hij zal argumenteren dat metafysische vragen weliswaar pregnant kunnen zijn, maar slechts binnen wetenschappelijke, veranderlijke, en onzekere, contexten

Moderatie: Marcel Zuijderland

21.15 – Pauze: Een exotische mix van logisch positivistische en metafysische drankjes aan de bar

21.15 – Debat tussen Emanuel Rutten en Lieven Decock

Emanuel Rutten
heeft economie (Uva), wiskunde (Delft) en filosofie (VU) gestudeerd. De laatste twee met het judicium cum laude. In 2012 promoveerde hij aan de VU met zijn dissertatie: 'A Critical Assessment of Contemporary Cosmological Arguments: Towards a Renewed Case for Theism'. Momenteel is hij als onderzoeker en docent verbonden aan de faculteit Wijsbegeerte van de VU. Het onderzoeksproject waaraan hij werkt is getiteld 'Science beyond Scientism'. Hij doceert metafysica, logica en kennisleer.

Lieven Decock studeerde natuurkunde en wijsbegeerte aan de KULeuven. Hij promoveerde in 1999 op een proefschrift ´Trading Ontology for Ideology: The Interplay of Logic, Set Theory and Semantics in Quine's Philosophy´ (2002). Hij werkte als postdoc aan de KULeuven en als UD aan de TiU. Tegenwoordig is hij UHD aan de VU. Hij doceert logica en filosofie van de vakwetenschappen, en publiceert geregeld over metafysische thema's die ontstaan in specifieke wetenschapsgebieden.

2014 / Laatst gewijzigd: 05-Feb-2014

Felix & Sofie

elke derde dinsdag van de maand

18 februari 2014
Aanvang: 20.00 uur

Toegang: 5 euro (student/stadspas 4 euro)

Perdu, Kloveniersburgwal 86
Kloveniersburgwal 86
Amsterdam

Organisatie: Redactie Felix & Sofie