Kapitalisme maakt alles Kapot

Felix & Sofie: dinsdag 18 december 2012

Goldenpalace.com staat er in dikke donkere koeienletters op het voorhoofd van de Amerikaanse Kari Smith getatoeëerd. Reclame voor een online casino. Haar tatoeage staat ook symbool voor het moreel failliet van het kapitalisme. Een systeem dat mensen zoekt én vindt die voor 10.000 dollar hun aangezicht levenslang tot reclamefolder laten degraderen is corrupt, cynisch en ziek.

20:00 - Capitalism is the legitimate racket of the ruling class (Al Capone)

Hoewel het kapitalisme en de vrije markt zich al sinds Marx niet in een onverdeeld gunstige pers mogen verheugen, zijn ze sinds de crisis tot ware gedrochten uitgegroeid. Ze worden niet alleen voor de crisis zelf verantwoordelijk gehouden, die mensen hun huis, pensioen, baan en toekomst in rook liet opgaan, maar ook voor de kloof die als maar groter tussen arm en rijk gaapt. En daar houdt de onheilstijding niet op. Het kapitalisme infecteert ons ook met een ‘marktdenken’ waarvoor niets meer heilig en alles te koop is. De moraal wordt verdrongen door kosten-baten analyses en al het dierbare vervalt tot handelswaar.

Maar zo makkelijk als we de schuldigen lijken aan te wijzen, zo moeilijk blijken ze te identificeren. Want wat zijn het kapitalisme en de markt eigenlijk? Het aantal gezichten van het kapitalisme is legio. Casinokapitalisme, staatskapitalisme, financieel kapitalisme, democratisch kapitalisme, anarcho-kapitalisme, etcetera. En ook de ware identiteit van de ‘markt’ laat zich raden. Die is onherkenbaar gegijzeld in een ideologisch debat tussen marktfundamentalisten en marktsceptici.

Een gesprek met Ewald Engelen waarin we op zoek gaan naar het ware gezicht van het kapitalisme en de vrije markt. Zijn ze inderdaad wezenlijk ziek en corrupt, en wordt het tijd voor een heilzaam alternatief. Of zijn er andere oorzaken aan te wijzen, waarvan wellicht het kapitalisme en de markt zelf slachtoffer zijn.

21.00 – Pauze: drank, derivaten en delirium aan de bar

21.15 – It’s not about the money, money, money (Jessie J.)

Een avond over het kapitalisme en de vrije markt kan de rol van het geld onmogelijk onbelicht laten. Iedereen wil het hebben, ‘t liefst genoeg, maar liever meer. We weten allemaal wat het is: muntjes, bankbiljetten en saldo’s op onze bankrekening. Toch weten we nauwelijks hoe het werkt. Hoe is het mogelijk dat papiertjes en getalletjes op bankafschriften waarde vertegenwoordigen?

Al sinds Aristoteles denken filosofen en economen na over de aard en waarde van het geld. Ondanks hun verschil in opvatting is één ding duidelijk, de rol van het geld in alle economische activiteit is uiteindelijk gebaseerd op ideeën en op menselijke karaktertrekken als vertrouwen, hebzucht en statusdrift. Vanuit dat perspectief stellen we ook de vraag of het huidige financiële systeem nog wel voldoet als het de waarde van geld in luchtbellen vervat. Kunnen we de waarde van het geld niet wortel laten schieten in ‘echte dingen’ en heroveren op ondoorgrondelijke ‘Credit Default Swaps’ en andere vage producten? Een gesprek met Karim Benammar.

Ewald Engelen is hoogleraar Financiële Geografie aan de UvA. Hij heeft meerdere wetenschappelijke artikelen gepubliceerd. Hij is tevens columnist voor de Groene Amsterdammer en Het Parool. Onlangs verscheen van hem Een ongeluk in slowmotion, aantekeningen van een ramptoerist (2012).

Karim Benammar is filosoof. Hij geeft workshops en trainingen in denktechnieken aan bedrijven en organisaties door heel Europa. Hij is verbonden aan ‘THNK, the Amsterdam School of Creative Leadership’ en het ‘Centre for Team Excellence’ in Engeland. Van zijn hand verschenen Overvloed (2005) en Reframing, the art of thinking differently (2012). Binnenkort verschijnt van hem het boek met de voorlopige titel ‘Money’s Worth’.

Interview en Moderatie: Lisa Doeland en Marcel Zuijderland.

1776 / Laatst gewijzigd: 10-Dec-2012

Felix & Sofie

elke derde dinsdag van de maand

18 december 2012
Aanvang: 20.00 uur

Toegang: 3 euro

Felix Meritis
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Redactie Felix & Sofie


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


Tiers Bakker & Robin Brouwer (red.): Vrijheid


Karim Benammar: Reframing


Ewald Engelen: Een ongeluk in slowmotion


J. Goud (red.): Het leven volgens Willem Jan Otten


Machiel Karskens: Foucault


Thomas Mertens: Mens & mensenrechten