Roem, zegen of zonde

Felix & Sofie: dinsdag 15 mei 2012

‘A celebrity is a person who is known for his well-knownness'
Deze gevleugelde uitspraak is van de Amerikaanse historicus Daniel J. Boorstin. Zijn boek, The Image: A Guide to Pseudo-events in America (1961) is een van de eerste serieuze studies naar het fenomeen ‘roem’. Maar naast een studie is het boek vooral een klacht. Roem raakt uitgehold. Waar roem voorheen nog op prestatie was gebaseerd, lijkt het tegenwoordig louter door de media te zijn gedreven.

20:00 – Column van Kasper van Royen

20:15 – Roem, een complex verschijnsel

Sinds de verschijning in 1961 van Boorstins boek klagen de meeste hedendaagse beschouwingen over roem nog steeds over de leegte van ‘celebrities’ als Paris Hilton. Dat is jammer, want enkel klagen belemmert een beter begrip van het verschijnsel en er is sinds 1961 veel gebeurd dat om beter begrip vraagt. Hoe komt het dat de ‘stairway to stardom’ voor niemand nog drempels lijkt op te werpen? Naast acteurs, muzikanten en sporthelden, zien we dat advocaten, ondernemers, koks en psychologen, maar ook mensen met enkel het talent ‘zichzelf te zijn’, tegenwoordig het genot van de schijnwerpers mogen proeven. Tegelijkertijd is de omloopsnelheid van deze instant-celebrities steeds hoger geworden en vallen ze na hun ‘15 minutes’ in het gapende gat van de obscure vergetelheid.

Hoe werkt deze ‘celebrity-industry’ nu eigenlijk? Wat zijn de machinaties erachter, en aan welke behoeften en idealen appelleert het? Twee wetenschappers, Olivier Driessens en Jaap Kooijman laten vanuit hun achtergrond, sociologie en mediastudies, hun academisch licht schijnen op de ‘roem’.

21:00 – Pauze. Een roemloze ondergang aan de bar.

21:15 – Roem, een filosofische zonde?

Michel Montaigne (1533 - 1592) stelde dat niets verder van iedere redelijkheid afstaat dan eer en glorie te zoeken voor onszelf. ‘Wij zijn immers allemaal hol en moeten ons niet met wind en woorden vullen, maar met degelijker substantie als wijsheid en deugd.’ Natuurlijk, dat zou mooi zijn, maar wat is er vooralsnog mis mee om die ‘leegte’ op te vullen met seks, sensatie, spektakel, geld en aanzien? Roem belooft het ons allemaal. En in plaats van zelf roem te genieten, is het ook heerlijk om te dwepen met dat hele leger aan charismatische en begerenswaardige sterren die aan de horizon van ons huidige medialandschap schitteren. Kortom, waarom wordt alles wat met roem samenhangt bij voorbaat als oppervlakkig afgedaan? Is er nu helemaal niets positief aan het verschijnsel te ontdekken, of ook wel? Waarom wordt alles wat met roem samenhang bij voorbaat als oppervlakkig afgedaan. Is er nu helemaal niets positief aan het verschijnsel te ontdekken? Een gesprek met filosoof Frank Meester.

Olivier Driessens is socioloog en verbonden aan het CIMS (Centre for Cinema and Media Studies) aan de Universiteit van Gent, met als specialisatie de processen van ‘celebrificering’ en ‘medialisering’. Jaap Kooijman is verbonden aan de Capaciteitsgroep Mediastudies aan de UvA. Zijn onderzoek richt zich op de vraag hoe popcultuur zich verhoudt tot kunst en politiek. Hij is auteur van het boek Fabricating the Absolute Fake (2008). Frank Meester is filosoof. Hij is auteur van meerdere boeken. In 2010 verscheen Zie mij. Filosofie van de IJdelheid. Onlangs schreef hij, samen met Marli Huijer, een handleiding voor filosofie in de beroepspraktijk, ‘Goudmijn van het denken (2012).

Interview en Moderatie: Naomi Jacobs en Marcel Zuijderland

1669 / Laatst gewijzigd: 03-Mei-2012

Felix & Sofie

elke derde dinsdag van de maand

15 mei 2012
Aanvang: 20.00 uur

Toegang: 3 euro

Felix Meritis
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Redactie Felix & Sofie


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


Alicja Gescinska: de verovering van de vrijheid


Jaap Kooijman: Fabricating the Absolute Fake


Michel de Montaigne: De essays


Martha C. Nussbaum: De breekbaarheid van het goede


Cornelis Verhoeven & Jacques de Visscher: Voorbij alle vanzelfsprekendheid


Max Weber: Politiek als beroep & Wetenschap als beroep


Hub Zwart: De filosofie van het luisteren