De terugkeer van het buitengewone in de filosofie

Felix & Sofie: dinsdag 17 januari 2012

Wat hebben geesten, het paranormale of het buitengewone in de filosofie te zoeken? Niets, zou je zeggen. Toch verschenen er in het afgelopen jaar twee boeken waarin zij een rol spelen. Of kan er beter van een terugkeer gesproken worden? Een avond over de vraag of wij moderne, verlichte mensen nog een boodschap hebben aan het buitengewone.

20:00 - ‘Wilde beesten’...

Volgens de filosoof en psycholoog William James (1942-1910) zouden filosofen alleen moeten debatteren over zaken die direct aan ervaring gerelateerd kunnen worden. In tegenstelling tot wat je zou verwachten, leidt deze pragmatische houding tot een filosofie die ruimte laat voor denken over ´wilde beesten in de filosofische woestijn´, gebedsgenezers, bezetenen, mediums en wat al niet meer. In het boek met de gelijknamige titel onderzoeken Hein van Dongen, Hans Gerding en Rico Sneller aan de hand van het denken van onder meer de eerder genoemde James, Kant, Schopenhauer, Bergson en Derrida dat verschijnselen als telepathie en helderziendheid het filosofisch onderzoek niet vreemd zijn. Zij laten zien dat het idee dat dergelijke verschijnselen ‘in strijd zijn met onze kennis’ geleidelijk ontstaan is en dat de filosofie alle ervaringen serieus zou moeten nemen, hoe vreemd deze op het eerste gezicht ook zijn.
Een interview met Rico Sneller, universitair docent Wijsgerige ethiek aan het Leids Instituut voor godsdienstwetenschappen.
Interview: Lisa Doeland

20:30 - …en geesten

Dat de geest een plek heeft in de filosofie zal niemand ontkennen, maar geesten zien we er liever niet. Ook de hedendaagse wetenschap houdt geesten liever op grote afstand. Toch kunnen we geen genoeg krijgen van Char, Ogilvie en programma´s als Het zesde zintuig. In Geesten, uitgebannen en teruggekeerd in de moderne wereld, onderzoekt Angela Roothaan de terugkeer van geesten, de vraag waarom zij in onze moderne wereld rond blijven spoken. Haar onderzoek is, zoals zij het zelf formuleert, een onderzoek naar de moderne wereld vanuit haar ´schaduwbeeld´ - wat is het dat het moderne denken koste wat het kost uit wil bannen? En waarom? Door geesten buiten de werkelijkheid te plaatsen heeft de moderne wereld schijnbaar winst geboekt, maar er kleven schaduwkanten aan; want wanneer het brein de geest verdrijft, moet dan niet ook de mens als intentioneel individu met een vrije wil op de schop? En wat te denken van de geesten die mensen er altijd van behoed hebben morele grenzen te overschrijden?
Een interview met Angela Roothaan, als filosofe werkzaam aan de Vrije Universiteit. Eerder verschenen van haar hand Terugkeer van de natuur (2006) en Spiritualiteit begrijpen (2007)
Interview: Judith van der Wel

21:00- Pauze

21:15 - De terugkeer van ‘wilde beesten’ en geesten

In Geesten en Wilde beesten wordt zogezegd de vraag gesteld of de uitbanning van het buitengewone terecht is geweest en nog belangrijker, of die geslaagd is. Het buitengewone is terug, zo stellen zij. Het wordt tijd dat de filosofie haar horizon verbreedt en ruimte maakt voor bronnen ervaring en kennis die tot nu toe buiten beschouwing gelaten zijn of zijn vergeten. Maar zijn wij niet veel te kritisch geworden om ons nog iets aan geesten gelegen te laten liggen? Is mythologisch denken nog wel mogelijk in een wereld die vergeven is van mensen die zich niet zonder meer over willen geven aan het onbekende, maar juist willen weten ‘hoe het werkt’?
Een gesprek met Rico Sneller, Angela Roothaan en Wouter Hanegraaff, hoogleraar Geschiedenis van de hermetische filosofie en verwante stromingen aan de Universiteit van Amsterdam. Van zijn hand verschijnt deze maand Esotericism and the Academy - Rejected Knowledge in Western Culture.
Moderatie: Lisa Doeland & Judith van der Wel

1610 / Laatst gewijzigd: 25-Jan-2012

Felix & Sofie

elke derde dinsdag van de maand

17 januari 2012
Aanvang: 20.00 uur

Toegang: 3 euro

Felix Meritis
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Redactie Felix & Sofie


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


Wouter J. Hanegraaff: Esotericism and the Academy


Wouter J. Hanegraaff: Dictionary of Gnosis & Western Esotericism


Martin Jay: Songs of Experience


Angela Roothaan: Spiritualiteit begrijpen


Angela Roothaan: Geesten


Wouter Sanderse & Evert van der Zweerde (red.): Denkruimte


Hein van Dongen, Hans Gerding & Rico Sneller: Wilde beesten in de filosofische woestijn