Is er nog toekomst voor de vrije wil?

Felix & Sofie: dinsdag 15 november 2011

Vol overgave en op de toppen van zijn longen zong hij het: "Freedom". Richie Havens, Woodstock 1969. Zijn publiek geloofde hem, zonder enige terughoudendheid. Arme zielen. Hadden ze geweten van de huidige inzichten in de neurowetenschappen, dan hadden ze hem gemaand een paar toontjes lager te zingen.

20:00 – Column door Marcel Zuijderland

20:15 – De vrije wil in perspectief

De schappen puilen er tegenwoordig van uit, boeken van hersenonderzoekers en neurowetenschappers die zeggen dat we geen vrije wil hebben. Alles wat we doen of willen, beweren zij, is reeds voorgekookt in het blinde binnenste van ons brein. Iedere notie daar een keuze in of vrij beschikking over te hebben, is niet meer dan een zalvende illusie. Het is een ontnuchterend inzicht. Sterker nog, het haalt zo'n beetje iedere grond onder het menszijn vandaan. Hadden de drie grote 'meesters van het wantrouwen' Marx, Nietzsche en Freud, de mens 'slechts' ontdaan van zijn narcistische waan als autonoom en transparant wezen, de ontkenners van de vrije wil heffen de mens zelf op door hem per definitie ontoerekeningsvatbaar te verklaren.
Maar hebben ze wel gelijk, al die hersenonderzoekers en neurowetenschappers? Feit is dat ze met zevenmijlslaarzen door de eeuwenoude filosofische traditie heen walsen die de vrije wil tot thema heeft. Aan die traditie zou toch eerst recht gedaan moeten worden voordat onze menselijkheid wordt gereduceerd tot louter gedetermineerde hersenactiviteit. En wellicht kan de filosofie ook een perspectief scheppen dat weliswaar niet poogt een naïef geloof in de vrije wil te herstellen, maar wel appelleert aan de noties van onszelf als verantwoordelijke en morele wezens.
Drie specialisten op het gebied van de vrije wil, Maureen Sie, Jan Verplaetse en Bert Keizer geven ieder een inleiding op hun standpunten met betrekking tot het probleem van vrije wil in het huidige breintijdperk.

21:00 pauze - willoze overgave aan de drank

21:15 – Debat over de vrije wil

Het tweede deel van de avond zullen de gasten de degens kruizen. Jan Verplaetse gelooft dat een leven zonder verantwoordelijkheid geen bedreiging voor de toekomst hoeft te zijn. Maureen Sie en Bert Keizer denken daar anders over.

Met Maureen Sie, Jan Verplaetse en Bert Keizer. Verplaetse is filosoof en neurowetenschapper. Hij doceert moraalfilosofie aan de rechtenfaculteit in Gent. Van hem verschenen Het morele instinct (2008) en onlangs Zonder vrije wil (2011). Maureen Sie is universitair hoofddocent meta-ethiek en morele psychologie aan de Erasmus Universiteit. Ze heeft verschillende wetenschappelijke publicaties op haar naam staan, en is auteur van Justifying Blame (2005). Onder haar redactie verscheen dit jaar de bundel Hoezo vrije wil? (2011). Bert Keizer is arts, filosoof en schrijver. Hij is de auteur van meerdere boeken en columnist in o.a. Trouw. Hij heeft tevens een bijdrage geleverd aan de bundel Hoezo vrije wil?

Interview & Moderatie: Marcel Zuijderland en Judith van der Wel

1581 / Laatst gewijzigd: 04-Dec-2011

Felix & Sofie

elke derde dinsdag van de maand

15 november 2011
Aanvang: 20.00 uur

Toegang: 3 euro

Felix Meritis
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Redactie Felix & Sofie


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


Bert Keizer: Onverklaarbaar bewoond


Bert Keizer: Ludwig Wittgenstein


Victor Lamme: De vrije wil bestaat niet


Dick Schwaab: Wij zijn ons brein


Maureen Sie: Hoezo vrije wil?


Maureen Sie: Justifying Blame


Tjeerd van der Laar & Sander Voerman: Vrije wil


Jan Verplaetse: Het morele instinct


Jan Verplaetse: Zonder vrije wil