De dood

Felix & Sofie: dinsdag 19 april 2011

Zolang wij er zijn, is de dood er niet,
en wanneer de dood er is, zijn wij er niet (Epicurus)

Wat hebben leven en dood dan met elkaar te maken?
Als filosoferen leren sterven is, om met Cicero te spreken, hoe verhoudt de filosofie zich dan tot de dood? En welk inzicht biedt het domein van de literatuur en de verbeelding?

20.00 - Inleiding: Filosofen en hun dood

The Book of Dead Philosophers van Simon Critchley verscheen onlangs in Nederlandse vertaling onder de titel: Over mijn lijk – wat filosofen en hun dood ons leren.
Het boek gaat over de manier waarop filosofen zijn gestorven en wat hun dood in relatie tot hun denkbeelden ons kan leren.
De vertaler van het boek, Fred Mathijsen, neemt ons mee in een korte bloemlezing.

20.15 - Een filosofie van de dood

Wat is een filosofie van de dood en hoe verhoudt de dood zich tot de filosofie? Dit zullen de hoofdvragen zijn in een gesprek met de filosoof Silvio Senn, volgens wie de dood het primair achtergrondmotief is voor het ontstaan van de filosofie en de Europese cultuur. Maar als de dood leidt tot filosofie, hoe kan hij dan tegelijkertijd beweren dat de filosofie in onze hedendaagse nihilistische cultuur stervende is? De dood is er toch nog altijd? Waar hangt de filosofie dan nog meer vanaf? We zullen verder spreken over het hedendaags technologisch objectivisme (lees:nihilisme), de dood van de realiteit, de dood van de Europese cultuur en de tekortkomingen van Heideggers “Sein zum Tode,” wat volgens Senn een individualistische doodsfilosofie impliceert.

Silvio Senn woont in Gent maar is geboren in Zwitserland. Na zijn filosofiestudie aan de universiteit van Leuven werd hij assistent van Rudolf Boehm aan het Husserl-archief, waar de nalatenschap van Edmund Husserl bewaard wordt, de grondlegger van de fenomenologie.
Met grote kennis van de moderne filosofie publiceerde Silvio over kwesties als de werkelijkheid bij Husserl, wetenschappelijke rationaliteit en het verschil tussen techniek en technologie. Bewonderd om zijn vaak storende inzichten nam hij deel als invité étranger aan het filosofisch seminarie van de École Normale Supérieure in Parijs.
Silvio Senn doceerde tien jaar lang moderne metafysica aan de Universiteit van Amsterdam en esthetica aan het conservatorium en het Orpheus Instituut van Gent.

Interview en moderatie: Jael Kraut en René den Ouden

21:00 pauze - we doden de tijd met drank

21.15 - De dood en de literatuur

Maurice Blanchot legt in zijn werk een verband tussen literatuur en de dood. Hij heeft van zijn werk en van de literatuur zoals hij die opvat een permanent memento mori gemaakt, een herinnering aan de dodelijke prijs die we betalen voor onze wereld van zin en betekenis. Tegelijkertijd laat hij er geen twijfel over bestaan dat dit een prijs is die nooit kan worden verrekend, die niet zelf kan worden omgezet in iets dat zin en betekenis heeft. Vandaar de ontoegankelijkheid van zijn romans en verhalen die niet berusten op een gril of een tic, maar een gevolg zijn van de noodzaak tijdelijk alles op te geven wat buiten de literatuur het leven leefbaar maakt. Kortom: de dood.

Dr. Annelies Schulte Nordholt is docent aan de universiteit Leiden in Franse Literatuur en cultuur van 1850 tot heden. Zij zal met een tekst van Blanchot deze auteur inleiden. Aan hand van deze tekst volgt een gesprek tussen Silvio Senn en Annelies Schulte Nordholdt.

Interview en moderatie: Jael Kraut en René den Ouden

1500 / Laatst gewijzigd: 08-Apr-2011

Felix & Sofie

elke derde dinsdag van de maand

19 april 2011
Aanvang: 20.00 uur

Toegang: 3 euro

Felix Meritis
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Redactie Felix & Sofie


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


J.J. Anderson, Bransen, E. Cuypers e.a.: Vrijheid, noodzaak en liefde


Thomas Cathcart & Daniel Klein: Heidegger en het hangbuikzwijn


Simon Critchley: Over mijn lijk


Serge Daney: Volharden


Serge Daney: Een ruimte om in te bewegen


Theo de Boer & Ger Groot: Religie zonder God


Dirk de Schutter: Een hart voor de wereld


Gerrit Glas: Twijfel, bewijs & overgave


Margret Hampe & Michael Hampe: Het volmaakte leven


Hal Herzog: We aaien ze, we haten ze, we eten ze


Etty Mulder: De sirenen zwegen


Jonathan Weiner: Eindeloos leven


Pauline Weseman (red.): De f-factor van Nederland