Erotiek en het Sacrale in het denken van Georges Bataille

Felix & Sofie: dinsdag 15 februari 2011

“God is een hoer, niet anders dan alle hoeren”. Dat was een uitspraak van de Franse filosoof George Bataille (1897 – 1962). De uitspraak typeert het subversieve en recalcitrante karakter van deze 'Filosoof van het Kwaad', zoals hij ook wel werd genoemd.

20:00 - Inleiding door Marc de Kesel

20:15 - Het domein van het sacrale

De diskwalificatie van God tot het niveau van een snol is natuurlijk je reinste blasfemie. Bataille zal die blasfemie ook wel bedoeld hebben als het om de God van het Christendom ging. Toch ging het hem daar niet alleen om. Wat hij er ook mee wilde was een rehabilitatie van de hoer tot het niveau van het goddelijke. De hoer was heilig voor Bataille. “De bordelen van Parijs, zijn mijn ware kerken” kon je hem de latere jaren van zijn leven vaak horen zeggen. Wederom een provocatie, maar met dezelfde onderliggende strekking.

De hoer was goddelijk voor Bataille omdat ze haar leven had gewijd aan de transgressie. In die toewijding verschaft ze namelijk toegang aan gene zijde van het taboe. Voorbij het taboe kom je volgens Bataille in het domein van het sacrale aan. Want een gebied dat verboden is verklaard, wordt voor Bataille ook meteen heilig verklaard. Verboden terrein omdat de krachten die er heersen ontwrichten en destructief zijn. Heilig omdat die krachten iemand uit de isolatie van zijn individualiteit halen, en de illusie dat hij als een afgescheiden wezen bestaat. In dat zelfverlies wordt hij het heilige gewaar, als een diep gevoel van continuïteit.
Seks is erotiek voor Bataille als het ons voorbij het taboe in het domein van het heilige brengt. Daar echter houdt de taal op. Daar heeft de filosofie ook niets meer te zeggen, omdat het zich fundamenteel aan de taal onttrekt. Daarom noemt Bataille zijn filosofie een, nogal breedsprakig (dat geeft hij onmiddellijk toe), eerbetoon aan de stilte.

Maar alvorens wij zullen verstommen, valt er nog veel te spreken over deze rijke denker, wiens werk zich beweegt tussen poëzie en Hegeliaanse dialectiek, antropologie en autobiografie, Marxisme en celbiologie. Spreken doen we het eerste deel van de avond met Joost de Bloois en Emanuel Rutten. De Bloois is universitair docent literatuurwetenschap aan de UvA. Hij promoveerde op de rol van Bataille in het denken van Derrida. Rutten is wiskundige en filosoof met als specialisaties formele ontologie en epistemologie. Hij promoveert aan de VU.

21:00 pauze - lonken aan de bar

21:15

Het tweede deel van avond komen Marc de Kesel, Henk van der Waal en Jannah Loontjens aan het woord. De Kesel is verbonden aan de Arteveldehogeschool Gent en de Faculteiten Theologie en Religiewetenschappen van de Radboud Universiteit te Nijmegen. Henk van der Waal is dichter, en studeerde filosofie aan de UvA en aan de Sorbonne. Zijn gedichten verschenen o.a. in De Revisor. Hij vertaalde werk van Kristeva, Blanchot, Lyotard en Auster. Loontjens is eveneens dichter en romancier. Ze studeerde Filosofie van Kunst en Cultuur. Naast eigen werk schrijft ze artikelen en literatuurrecensies o.a. voor De Groene en De Volkskrant. Onlangs verscheen haar boek Hoe laat eigenlijk, dat wordt gekarakteriseerd als een filosofische roman.

Interview en moderatie: Tiers Bakker en Marcel Zuijderland.

1471 / Laatst gewijzigd: 08-Feb-2011

Felix & Sofie

elke derde dinsdag van de maand

15 februari 2011
Aanvang: 20.00 uur

Toegang: 3 euro

Felix Meritis
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Redactie Felix & Sofie


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


Jos de Mul: Paniek in de polder


Stine Jensen: Het broekpak van Olivia Newton-John Stine Jensen


Søren Kierkegaard: Ironie


Jit Peeters, Eugène Sutorius e.a.: Uit vrije wil


Riikka Pulkkinen: De grens


Gerard Visser: In gesprek met Nietzsche


Slavoj Zizek: Intolerantie