Veiligheid en populisme: twee handen op dezelfde buik?

Felix & Sofie: dinsdag 18 januari 2011

We worden steeds banger in een land dat steeds veiliger wordt. En steeds meer burgers hebben het idee dat de overheid veraf staat terwijl diezelfde overheid alleen maar dichter bij de burger is komen kruipen. Het populisme heeft in heel Europa in een recordtijd duizelingwekkende hoogten bereikt. Wat zegt dit succes over onze samenleving en kan de filosofie of de geschiedkunde ons wijzer maken om deze schijnbaar tegengestelde bewegingen te begrijpen?

20:00 - Column door Kasper van Royen

20:15 - Waarom regeert de angst?

Sinds enkele maanden kent Nederland voor het eerst een ministerie van Veiligheid en Justitie. In die volgorde: eerst veiligheid, dan pas justitie.
De nationale veiligheid is een probleem van de eerste orde geworden. Wat is er nu precies veranderd ten opzichte van vroeger en waar zal het steeds aanzwellende veiligheidsapparaat toe leiden? Wat mogen we verwachten wanneer angst en onveiligheid worden gepolitiseerd en in de in de markt gezet? Een gesprek met Beatrice de Graaf, historica verbonden aan het Centrum voor Terrorisme en Contraterrorisme (CTC) van de Universiteit Leiden.
interview: Stijn Sieckelinck

21:00 pauze - verzamel al uw moed en bestel een drankje

21:15 - Het spook dat populisme heet

‘Een spook waart door de wereld – het populisme’. Zo luidde de openingszin van een internationaal rapport uit 1967. Aanleiding van dat rapport was de opmars van het populisme in de derde wereld van de landen die net onafhankelijk waren geworden. Ruim veertig jaar later zijn de overeenkomsten met het huidige populisme in de Westerse wereld opmerkelijk. Ook nu zien we dat er een appél wordt gedaan op gevoelens van saamhorigheid. Ook nu wordt het volk bijzondere morele kwaliteiten en wijsheid toegeschreven. En ook nu staat een charismatische leider centraal. Zijn uiterlijk en ongewone stijl van optreden doen het volk verbluft staan. Het volk gelooft zijn verzet tegen het politiek establishment omdat hij er zelf niet toe behoort. Ze zien in hem een uitgestotene die een rekening heeft te vereffenen met 'de ploerten van het pluche'. Veel verbeelding heb je niet nodig om hier Pim Fortuyn en Geert Wilders in te herkennen.

Hoe kwalijk is het populisme? Moeten we het zien als een verschijnsel dat nu eenmaal onlosmakelijk met de democratie is verbonden, of is het juist een symptoom van een democratie die rammelt? Duidelijk is dat het populisme altijd samenhangt met een overheid die het vertrouwen van de burger kwijt is. Ook is duidelijk dat diezelfde overheid er geen goed weerwoord op heeft.
Is zo'n weerwoord wel mogelijk, of moet het populisme via andere wegen worden bestreden? Een debat met René Cuperus, senior wetenschappelijk medewerker bij de Wiardi Beckman Stichting, en Dick Houtman, hoogleraar Culturele Sociologie aan de Erasmus Universiteit.
Moderatoren: Marcel Zuijderland en Stijn Sieckelinck

1433 / Laatst gewijzigd: 05-Jan-2011

Felix & Sofie

elke derde dinsdag van de maand

18 januari 2011
Aanvang: 20.00 uur

Toegang: gratis

Felix Meritis
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Redactie Felix & Sofie


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


Bilderdijk, Kinker & Van Hemert: Als van hooger bestemming en aart


Burke: Een filosofisch onderzoek naar de oorsprong van onze denkbeelden over het sublieme en het schone


Dante: Pleidooi voor de eigen taal


Beatrice de Graaf: Theater van de angst


P. de Greave: Gilles Deleuze


Demetrius: De juiste woorden


Epicurus: Over de natuur en het geluk


Galilei: Om de waarheid en de wetenschap


Dick Houtman: Een blinde vlek voor cultuur


Dick Houtman, Ger Groot & Henk Vroom: Op jacht naar de echte werkelijkheid


Dick Houtman, Ger Groot & Henk Vroom: Postmodern gereformeerd


Lessing: Laocoon


Longinus: Het sublieme


Lysias: Redevoeringen


Pico: Rede over de menselijke waardigheid


Quintilianus: De opleiding tot redenaar


Valla: Om de waarheid en het recht


Vico: Over aard en doel van de moderne wetenschap