overzicht van columns verschenen in 2004


Betekenisvolle Tijden

door Jannah Loontjens

Wat bepaalt een betekenis? Soms zeggen we dat de betekenis van een uitspraak datgene is wat de spreker ermee bedoelt, alsof de intentie van de spreker de betekenis bepaalt. Op andere momenten zeggen we dat de betekenis bij de toehoorder ligt: De uitspraak betekent dan juist wat de toehoorder eruit haalt, wat hij denkt dat de spreker zegt. De betekenis is in dit geval afhankelijk van het begrip van de luisteraar. En in andere gevallen zeggen we weer dat de betekenis besloten ligt in de taal zelf: Je kunt wel x hebben willen zeggen, maar je woorden betekenen y. In dit geval zou de betekenis een objectief product van de taal zelf zijn. >>> (14 december 2004)


Journalisme

door Rinus Vermuë

O, wat een krampbewegingen toch weer in de media – nee, dóór de media! Niet eerder zijn de media zo frequent te kijk gezet als boosdoeners. Het grappige is dat ze het zelf keer op keer moeten filmen/uitzenden/publiceren, omdat de geïnterviewden, of het nu gaat over normen en waarden of verdachten zonder balkjes, altijd weer afdwalen naar de funeste rol van de media. Vroeger hoorde je nog wel eens zo’n interviewer sputteren ‘ja, ja, de media hebben het weer gedaan’, maar je hoort ze niet meer. Ze laten iedereen maar uitrazen in de hoop weer snel tot het onderwerp terug te keren. Maar de veeg is dan al uit de pan en de ether door. >>> (1 december 2004)


Meer zielkunde in de politiek

door Ronald van Raak

Het is een bedenkelijke eer als iemand na je dood een grafschrift voor je schrijft. Na de dood van Thorbecke in 1872 schreeft Multatuli er meer dan honderd. Deze opschriften, die het graf van Thorbecke zouden moeten sieren, waren uiterst scherp van toon:

De man die men de vryheid nam hier in de kist te leggen,
Was zo verdienstelyk dat z’n beste vrinden niets goeds van ’m weten te zeggen.
>>> (9 november 2004)


Meer zielkunde in de politiek

door Ronald van Raak

Het is een bedenkelijke eer als iemand na je dood een grafschrift voor je schrijft. Na de dood van Thorbecke in 1872 schreeft Multatuli er meer dan honderd. Deze opschriften, die het graf van Thorbecke zouden moeten sieren, waren uiterst scherp van toon: >>> (9 november 2004)


Optimisme

door Rinus Vermuë

Ik ben optimistischer dan ooit. Het is waar, de distantiëring van de moord op Theo van Gogh door de Marokkaanse gemeenschap zie ik als een politiek-correcte imagostunt, maar al dat andere wat dieper gaat, stemt mij optimistisch. Marokkanen dagen Hirsi Ali voor de rechter wegens medeplichtigheid aan de moord. Juist! Zo doen we dat hier. Niet bedreigen maar aanklagen. Het bestuur van El Yaweed wil dat Maxim Verhagen zijn smadelijke woorden terugneemt; ‘zo niet dan volgen juridische stappen’. Chapeau! Deze reacties zijn in niets meer te onderscheiden van de Nederlandse. Geen messen maar rechtzaken. >>> (1 november 2004)


Waar gaat het eigenlijk om?

door Hans de Vries

Waar gaat het eigenlijk om? Nou, het gaat natuurlijk om geld. We kunnen wel denken dat het om prépensioen gaat, of om de bevoegdheid tot het afgeven van bankgaranties, of om het gedogen van soft drugs, of om het uitzenden van uitwedstrijden van het Nederlands voetbalteam, maar het gaat natuurlijk gewoon om geld. En als het niet om geld gaat, dan gaat het wel om macht. We kunnen wel denken dat Amsterdamse kroegbazen te bedonderd zijn om ’s nachts na enen nog een pilsje te tappen, of om op een mooie voorjaarsdag hun terrasstoelen buiten te zetten, maar het gaat om een meerderheid in de deelraad van stadsdeel Centrum. Het gaat dus gewoon om macht. >>> (14 oktober 2004)


Een laatste groet

door Rinus Vermuë

Soms heb ik de neiging alleen citaten te schrijven die zeggen wat ik bedoel. Iedereen heeft al eens gezegd wat ik wil zeggen, en vaak nog beter. Maar terstond overvalt me dan de gedachte dat ik niets meer heb toe te voegen. Wat zal ik dan nog zeggen, als alles al gezegd is? Ben ik dan zo bijzonder dat ik al die citaten zo origineel kan ordenen dat men denkt, nou, nou, dat is niet mals. Ben ik niet gewoon een ordinaire plagiator die in de arena van de taal met citaten schermt? Ben ik niet net als ieder ander een middelmatige bewoner van de taal, door Borges niet voor niets een systeem van citaten genoemd? Is niet elke tekst zoals Kristeva zei een mozaiek van citaten? Zal ik er dan dus maar niet gelijk het zwijgen toe doen? >>> (1 juni 2004)


Ecce Homo

door Rinus Vermuë

Dwalend door de musea en kathedralen van Europa zag ik overal de Ecce Homo’s als ultieme afbeeldingen van het lijden en ik dacht: elke kunstenaar moet vroeg of laat zijn Ecce Homo maken. De Familia Sagrada te Barcelona heeft er een, het Rijksmuseum heeft er verschillende, het Museu de Arte Antiga te Lissabon heeft een hele mooie (Christus met het hoofd bedekt), etc. Met de grootst mogelijke ingetogenheid proberen ze de diepst doorworstelde eenzaamheid en ellende uit te drukken. >>> (1 mei 2004)


De columnisering van ons wereldbeeld

door Rinus Vermuë

Ik weet niet of het aan mijn perceptie ligt, of dat het echt zo is, maar de kranten staan boller en boller van de zwaar aangezette schimpbrieven, gelardeerd met drogredeneringen en gelijkhebberigheid. Lang verkeerde ik in de overtuiging dat zo’n stijl alleen voorbehouden was aan columns. >>> (1 april 2004)


Bert Keizer vs René van Woudenberg

door Rinus Vermuë

Een uiterst curieuze discussie voltrekt zich dezer dagen op de filosofische pagina van dagblad Trouw, een discussie die in vroeger tijden tot een kerkscheuring zou leiden. Op het eerste gezicht lijkt de onderhavige kwestie: ‘Heeft God echt tot mensen gesproken?’ maar ook over de vraag hoe men hoort te filosoferen kruisen de scribenten met elkaar de pen. De een verwijt de ander ‘onwaardig gestuntel in het drijfzand van ad hominem’, terwijl de ander reageert met ‘wie mijn stukje goed gelezen (en begrepen) heeft die ziet onmiddellijk in dat ik niet ad hominem argumenteer’. Ja dat zal allemaal best, maar wat is ad hominem nu eigenlijk? En was daar nu echt sprake van of alleen als het ware? >>> (1 maart 2004)


De compartimentele mens

door Rinus Vermuë

Abram de Swaan gebruikte in zijn Huizinga-lezing de term compartimentalisering, voor sociale fragmentering tijdens massamoorden. Kunnen we daar filosofisch ook wat mee? >>> (1 februari 2004)


Nieuwe filosofie

door Hans de Vries

Door de nieuwe roman van Joke Hermsen, De profielschets, beweegt zich een vrouw die de naam Det van Vliet heeft meegekregen. Zij is al twaalf jaar verbonden aan de afdeling wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam. Een echte filosofe dus. >>> (11 januari 2004)


Zoek in het archief